Taş yünü ve eps, bina yapımında kullanılan ısı ve ses yalıtım malzemeleridir. Isı ve ses yalıtım amacı taşıyan taş yünü ve eps arasındaki fark içeriğinde bulunan malzemeler, elde ediliş şekilleri ve sunmuş olduğu kullanım olanaklarına bağlı olarak değişiklik göstermesinden kaynaklanmaktadır.

Taş Yünü Nedir?

Taş yünü, doğal olaylarla meydana gelen volkanik hareketlerin oluşturduğu kayaçların, tortuların içerisinde bulunan değerli minerallerin alınması ve yüksek sıcaklıklarla eritilip lif ya da elyaf haline getirilmesiyle elde edilen malzemelerdir. Kullanıldığı bina ve yapı elemanlarında ses ve ısı izolasyonu sağlanır.
Taş yünü, bazalt taşından elde edilen bir izolasyon malzemesidir. Doğada doğal olarak bulunan bazalt taşının 1500 derece sıcaklıkta eritelerek elyaf haline getirilmesi ve bu elyafın polimerizasyon işleminden geçirilmesi sonucu taş yünü ısı yalıtım levhaları elde edilir. Bina dış yüzeyinde oluşan ısı köprülerini ve bu köprülerden kaynaklanan ısı kayıplarını önlemek üzere geliştirilmiş bir yalıtım malzemesi olan taş yününün uygulandığı alanlarda nem ve küf oluşumu da engellenmiş olur. Çok etkili, sağlam ve güvenilir bir yalıtım malzemesidir. Binaların dış yüzeyleri, kapı ve pencere kenarları, tesisat sistemi, ara bölme duvarları, çatı gibi alanlarında taş yününün etkili ısı yalıtım özelliğinden yararlanılır.

EPS Nedir?

Eps, ana malzemesi olan petrolün kimyasal işlemlere tabi tutulması ve yüksek sıcaklıklarla genleşme sağlanması ile elde edilen malzemelerdir. Genleştirilen eps, gözeneksiz köpük haline getirilir ve termoplastik malzeme olarak kullanıma hazır hale getirilir.
EPS; genleştirilmiş polistren sert köpüktür. İçinde bulunan polistren taneciklerinin önce şişirilmesi ve sonra da birbirine yapıştırılması ile elde edilen bir ısı yalıtım malzemesidir. EPS üretiminde pentan gazı kullanılır. Polistren tanecikleri pentan gazı ile şişirilir. İçeriğinin yüzde 98’i hava olan bir malzemedir. Çok hafiftir, binaya fazla yük binmesine neden olmadığı için dış cephe mantolama uygulamalarında sıklıkla kullanılır.
İlk defa Almanya’da kullanılmaya başlanan EPS’nin tarihi 1950’li yıllara dayanmaktadır. Üstün yalıtım özelliği sayesinde kısa sürede tüm dünyada kullanılan bu ürün, 1960’lı yıllardan itibaren Türkiye’de de üretilmeye başlanmıştır.

Taş Yünü ve Eps Arasındaki Farklar Nelerdir?

Elde ediliş ve sağladığı kullanım özellikleri bakımından taş yünü ve eps arasındaki fark aşağıdaki gibidir.

  • Taş yünü doğal kayaç ve tortu minerallerinden oluşurken, eps tamamen petrolden elde edilmektedir.
  • Isı iletim katsayıları birbirine çok yakın olmakla birlikte, üretim aşamasında birlikte kullanıldığı maddelerle kimyasal tepkimeye giren eps ozon tabakasına zararlı gazlar göndermektedir.
  • Test aşamasında uygulanan basınçlara göre epsnin dayanıklılık değerleri taş yününe göre kısmi olarak daha fazladır.
  • Taş yünü nefes alabilir özelliğine sahipken, epsde böyle bir durum söz konusu bile değildir. Buna göre epsnin kullanım ömrü daha fazladır.
  • Herhangi bir su nüfuzunda elyaf özelliği olan taş yünü içerisine fazlaca su alırken, eps su itici özelliğinden kaynaklı olarak suyu iter.

Yanma olaylarına karşı olarak epsnin dayanabileceği sıcaklık miktarı 75 dereceyken, taş yününün sıcaklık miktarı 750 dereceye kadar ulaşmaktadır. Yani eps kolaylıkla yanarken, taş yünü neredeyse yanmaz özelliğe sahiptir. Bu yüzden ekonomik anlamda ucuz olan eps binalarda kullanılırken, kullanım yerlerinin sınırları taş yünü ile çizilmelidir.

Taş Yünü Kullanım Alanları

Taş yünü levhalar uygulama amacına göre çeşitli şekillerde üretilmektedir. Taş yünü ısı yalıtım malzemesinin kullanıldığı başlıca alanlar şunlardır:

  • Çatılar
  • Döşemeler
  • Dış cepheler
  • Ara bölmeler

Eps Kullanım Alanları

Taş yünü, çatılarda, yapı bölmelerinde, fırın kenarlarında, elektrikli aletlerde, gemi inşaatında ve son zamanlarda bitki yetiştiriciliğinde kullanılmaktadır. Eps, binalarda duvar malzemesi, can simitleri, karayolu platform yapımlarında, soğuk hava depolarının yalıtımında kullanılır.
EPS’nin kullanıldığe belli başlı alanlar şunlardır:

  • Duvar yalıtımı
  • Döşeme yalıtımı
  • Çatı yalıtımı
  • Çıkma yalıtımı
  • Soğuk hava yalıtımı
  • Boru yalıtımı
  • Hayvan kümeslerinin yalıtım…

Taş yünü ve EPS arasındaki fark, üretiminde kullanılan hammaddedir. Aslında her iki yalıtım malzemesinin geliştirilmesinin sebebi insanlara daha konforlu yaşam alanları yaratmaktır. Birçok binanın yalıtım uygulamasında taş yünü ya da EPS levhalar kullanılmakta olup her iki yalıtım türü de üstün özellikleri ile ön plana çıkmaktadır. Dünyanın her yerinde olduğu gibi ülkemizde de EPS ve taş yünü levha tercihinde bina özellikleri ön plana çıkmaktadır. Özellikle yüksek binalarda taş yünü levhalar tercih edilmektedir. Her iki yalıtım malzemesi de sahip oldukları özellikler sayesinde kaliteli mantolama ve yalıtım uygulamalarının hayata geçirilmesini sağlamaktadır.