Hayatımızı kolaylaştırmak için bir çok yalıtım uygulamasına hayatımızın her anında isabet ederiz. Yalıtım türleri, otomotivden, yapıların daha yaşanabilir hale getirilmesine; sanayi tesisleri için geliştirilen yöntemlerden, yapıların yangından korunmasına ve hatta kimyasal ve radyoaktif etkinlikten korunmaya ulaşan geniş bir alana yayılır. Yalıtım olarak ifade ettiğimiz kavram; enerji, kimyasal ve maddelerin birbiri ve insanlarla etkileşiminin engellenmesidir. Mantolama son zamanlarda en çok rastladığımız yalıtım türü iken, bu uygulamanın çok eski bir örneğine evimizin mutfaklarında uzun yıllardır şahit oluyoruz. Buzdolabının, tarihin en eski mantolama örneği olduğunu biliyor musunuz?

Yalıtım Nedir?

Yalıtım kelimesinin temel anlamı; izolasyon demektir. İzolasyon ise tecrit demek olup birbirinden ayrı olması gereken şeyleri ayırmak anlamında kullanılmaktadır. Yapı ve inşaat terminolojisinde yalıtım kelimesi ile anlatılmak istenen kapalı alanların yani yaşam alanlarının nem, su, küf, ısı, soğuk gibi etkenlere karşı korumak için önlem alınması demektir. Nasıl ki muslukta akan suyu kontrol edebiliyorsak, yalıtım uygulamalarıyla da yaşam kalitemizi düşüren etkenleri yaşam alanlarımızdan uzaklaştırarak tecrit edebiliriz. Binalarda yapılan yalıtım uygulamaları ile ses, ısı, su ve yangına karşı önlem alınmış olur. Yapıların yıpranmasına neden olan bu durumları ortadan kaldırmak ya da kontrol altına almak için yalıtım yani izolasyon yapılması zorunlu bir ihtiyaçtır.

Yalıtım Çeşitleri

Binalarda, fabrikalarda, okullarda, camilerde, kamu binalarında, ofislerde hatta hayvan kümeslerinde uygulanan yalıtım çeşitleri şunlardır:

  • Su ve rutubeti önlemeye yönelik yapılan yalıtım
  • Isı kayıp ve kazançlarını önlemeye yönelik yapılan yalıtım
  • İstenmeyen sesleri önlemeye yönelik yapılan yalıtım
  • Yangını kontrol altına almaya yönelik yapılan yalıtım

Isı Yalıtımı

Yukarıda belirttiğimiz buzdolabı örneğine kısaca göz atalım. Dış cephesi emaye veya diğer metallerden imal edilen buzdolabının iç yüzeyi çoğunlukla petrokimya ürünüdür. Ancak buzdolabını ısı geçirmez kılan bu materyaller değil, bu materyallerin içerisinde yer alan EPS veya XPS ürünüdür. Expanded Polistren maddesinin kısaltması olan EPS ve XPS terimleri ısı yalıtımında devrim yaratan ürünlerdir ve bu ürünlerde aslında birer petrokimya ürünüdür. EPS, %95 kadar içerisinde hava hapsedilmiş bir sentetiktir. Bu materyal hava ve ısının geçişini engelleyen oldukça seyrek ve sabit forma sahip bir üründür. Isı yalıtımında etkili olması da bu özelliği ile ilgilidir. Havanın geçişini engellerken, ısının da taraf değiştirmesine güçlü biçimde engel olur. Tabii ısının yalıtımında XPS yegane ürün değildir. Bu üründen daha önce keşfedilmiş mineral yünlerin de ısı yalıtımı özelliğine sahip olduğunu belirtmek gerekir. Elbette mineral yünlerin ısı yalıtımı faktörleri çok daha yüksektir ve bu yünler aynı zamanda yangın yalıtımında da kullanılırlar. Zira mineral yünler çok yüksek ısılara dayanıklıdır. Bu özellikleri bilhassa yangın yalıtımı ve endüstriyel ısı yalıtımında yoğun biçimde kullanılırlar. Örneğin, bir fırının ısısının yapıya ve çevresine ısı yaymasını engelleyen yalıtım türü mineral yünler ile yapılan yalıtımdır.

Isı Yalıtımı Yapılan Alanlar

Isı yalıtımı yapılan alanların başında bina duvarları gelmektedir. Özellikle dış cephe duvarlarında ısı yalıtımı yapılması gerekmektedir. Isı kayıplarının en fazla yaşandığı yerler duvarlardır. Duvar yüzeylerinin ısı yalıtım malzemeleri ile kaplanması enerji kayıplarını önler ve ısınmak için harcanan enerji miktarını azaltır. Bina duvarları aynı zamanda ısı kazançlarına neden olduğu için özellikle yaz aylarında serinlemek için harcanan enerji miktarında artışa neden olur. Yalıtım yapılmış duvarlar klima kullanımından kaynaklanan enerji miktarında önemli oranda azalma sağlar.
Çatılar ve teraslar, zemin ve döşemeler, dış cephe pencereler, tesisat sistemleri ısı kaybı yaşanan diğer alanlardır. Enerjinin verimli kullanılması açısından buralarda da izolasyon yapılmalıdır.

Ses Yalıtımı

Günümüzde makinelerin yoğun bir şekilde kullanılması ve bitişik yaşam gibi nedenlerle ses yalıtımı ihtiyacı hemen her noktada söz konusudur. Yapıların katlar ve daireler arasındaki ses akımının engellenmesinden, endüstri standartlarında seslerin yalıtımına kadar bir çok noktada ses yalıtımı uygulamaları gerçekleştir. Ancak tüm yalıtım türleri aynı materyaller ile yapılmaz. örneğin; ısı yalıtımı materyallerinden EPS noktada kullanılabilir bir ürün değildir. EPS’in ses yalıtımı özelliği yoktur. Ses yalıtımı için bazı başka petrokimya ürünleri kullanılıyor olsa da, en verimli olan ürünler bu noktada mineral yünler ve özellikle taşyünüdür. Akustik süngerler ile desteklenen ses yalıtımı uygulamaları, diğer yalıtım türlerinden biraz daha ciddi bir işlem sürecini gerektirir. Özel ölçümlerin yapılması bu uygulama için büyük önem arz eder. Ses yalıtımı yapılırken, izole edilecek seslerin niteliklerinin bilinmesi ve hesaplamaların doğru yapılması gerekir. Sesin frekans değeri, şiddeti ve yapısına bağlı olarak farklı nitelikte uygulamalar yapılması gerekecektir. Mesela bir motorun çalışma sesinin engellenmesi bir dinamik ses izolasyonu iken, evdeki elektronik cihazların hoparlörlerinden çıkan seslerin yalıtılması farklı bir uygulamadır. Bu noktada deneyim sahibi firmaların uygulamalar gerçekleştirmesi gerekir.

Ses Yalıtımı Yapılan Alanlar

Duvarlar, döşemeler, zeminler, tavanlar, makine odaları, hayvan kümesleri ses yalıtımı yapılması gereken alanlardır. Yaşam alanlarından gürültüyü uzaklaştırmak ve daha kaliteli bir yaşam sürmek için yüksek sesin olduğu her yerde ses yalıtımına ihtiyaç vardır.

Su Yalıtımı

Su yalıtımı veya sektördeki ismi ile izolasyon; yapıların tüm diğer yalıtım türlerinden daha fazla ihtiyaç duyduğu yalıtım türleridir. Su yalıtımı yapının doğa koşullarından etkilenmemesi için çatıdan temele uzanan kapsamlı bir uygulama alanını ifade eder. Mekanik yalıtım uygulamalarından kimyasalların kullanıldığı son kat uygulamalarına kadar su yalıtımında bir çok farklı uygulama söz konusudur. Su yalıtımının konfor özelliklerinden daha ziyade statik özellikleri dikkate alınır. Örneğin bir bina sürekli temelinden su alıyorsa, bu uzun vadede ciddi bir sorundur ve temelin zarar görmesine dahi sebep olabilir. Bu nedenle yapılarda su yalıtımı önemsenen bir konudur.

Su Yalıtımı Yapılan Alanlar

Zeminde oluşan yer altı sularından kurtulmak için bina zemininde su yalıtımı yapılmalıdır. Binaların neme ve küf oluşumuna en müsait olan alanları bodrum katlardır. Bodrum duvarları ve temel duvarları suya karşı korunmalı, izolasyon malzemeleri ile kaplanarak suyun duvar ve temele ulaşması engellenmelidir. Döşemeler, mutfak, banyo, tuvalet gibi alanlar, havuzlar, çatılar ve teraslar su yalıtımına en çok ihtiyaç duyulan alanlardır.

Yangın Yalıtımı

Yangın yalıtımı, yangının önlenmesinden ziyade, ortaya çıkan alevlenmesinin diğer kat ve birimlere etki etmesini engelleyen uygulamalardır. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi; mineral yünler ciddi sıcaklıklara dayanıklıdır. Camyünü ve taş yünü gibi materyaller ile ateşin yapıya zarar vermesi engellenebilir. Bu sayede ciddi yangınlar meydana gelse dahi yapının statik nitelikleri zarar görmez. Özellikle endüstriyel yapılarda yoğun biçimde bu uygulamaya başvurulur. Ateşli atölyelerin yalıtılmasında bu yegane yöntemdir. Yangın yalıtımı aynı zamanda bir ısı yalıtım yöntemidir.

Diğer Yalıtım Türleri

Konvansiyonel yalıtım yöntemlerinin dışında kalan bir alan olan kimyasal, biyolojik ve nükleer etkinliğin yalıtılması konusu; oldukça karmaşık ve özel materyallerin kullanıldığı yalıtım türleri olarak tanımlanır. Bu yalıtım uygulamaları için özel olarak eğitilmiş ekipler gereklidir. Mekanik uygulamaları da içeren bu uygulamaların her birinin kendine özgü ciddi özellikleri vardır ve sıradan yalıtım şirketlerince gerçekleştirilmeleri mümkün değildir. Ayrıca, bu yalıtım türleri oldukça yüksek maliyetlere sahiptir.